Altuğ E. OSMANOĞLU yazdı: “Mao Zedong Dönemi Rusya – Çin Dış İlişkileri”

GİRİŞ

20.yy’ın ortalarında büyük bir iç savaş ile kurulan Çin Halk Cumhuriyeti(ÇHC)’nin önderi olan Mao Zedong’un,2.Dünya Savaşı’ndan sonra süper güç haline gelmiş ve Doğu Bloğundaki diğer ülkelere “sosyalizm temelli bir ülke” olma konusunda örnek teşkil eden Sovyetler Birliği ile olan diplomatik ilişkileri; hem Soğuk Savaş döneminde, hem de diplomasi tarihinde önemli bir yere sahiptir. Çin Halk Cumhuriyetini diğer Doğu Bloğu ülkelerinden ayıran en önemli hususlar; çok büyük bir köylü-çiftçi nüfusa ve tarıma elverişli bolca toprağa sahip olmasıdır. Mao Zedong’un ideolojisinin temel dinamiklerini oluşturan bu iki hususa ek olarak; Sovyetler Birliği’nin yayılmacı politikasına karşın, Çin’in geleneksel kültür öğelerinin de Mao’nun ideolojisinin içinde olduğunu görürüz. Bu çalışmada Marksist-Leninist çizgiyle, kendi ulusal kültürünü harmanlayarak; diğer sosyalist ülkelerden farklı, kendi ülkesine has bir ideolojiyi, yönetimi boyunca uygulayan Mao Zedong ve Sovyetler Birliği’nin liderleri Josef Stalin, Nikita Kruşçev ve Leonid Brejnev arasındaki diplomatik ilişkileri temellendirmeye çalışılacaktır.

Mao Zedong ve Maoizm

1949’da Çin İç Savaşı sonucunda, kurucusu olduğu Çin Komünist Partisi(ÇKP) ile Çin anakarasında hakimiyetini sağlamış Mao Zedong, 26 Aralık 1893’te Çin’in Hunan eyaletinde doğmuştur. Nihai hedefi “Çin’in Marksistleştirilmesi” olan Mao Zedong, bu konudaki ilk teorik eseri olan “Hunan’da Köylü Sorunu Üzerine” incelemesini, 1927 yılının başlarında dönemin Kuomintang-ÇKP birleşik cephesinde Köylü Eğitim Enstitüsü yöneticisiyken yazmıştır.[1] 1911’deki Sun Yat Sen’in önderlik ettiği burjuva devriminden, 1949’da ÇHC’nin kurulması arasındaki dönemde Çin’deki nüfusa bakacak olursak; nüfusun büyük bir kısmını toprak ağalarının altında çalışan yoksul köylüler oluşturmuştur.[2] Bu konuyla ilgili Mao şu sözleri söylemiştir:

-Çin insanı üç otorite sisteminin zincirlerine vurulmuştur; en yukarıda siyasi otorite, altında klan otorite sistemi, yani cedlerden aile reisine kadar uzanan otoriteler sistemi ve tanrıların ve ruhların otorite sistemi. Bir Çin kadını için ise bütün bunlardan ayrı olarak ilaveten bir de dördüncü otorite sistemi vardır: koca otoritesi. Bu dört çeşit otorite feodalizmin ve patriyarkinin ideoloji ve kurumlarını temsil etmektedirler … Çin insanını zincire vuran bunlardır. Özellikle Çin köylüsünü …[3]

Çin halkının bu otoriteleri yıkması için devrimin temel dinamiğini-diğer sosyalist devletlerden farklı olarak, Çin köylüsüne ve bu köylülerin kurabileceği bir “proletarya diktatörlüğüne” dayandıran Mao Zedong, aynı zamanda da partisi içindeki Sovyet yanlısı siyasetçilerden farklı olarak Çin’e özel, temelinde “Marksizm’in” olduğu fakat Çin’in ulusal ve kültürel niteliklerini de içinde bulunduran bir sistemi savunmuştur. Bir konuşmasında, “Çin’in şartlarına uygun olmayan bir Marksizm’i savunan Marksistlerin hayvan gübresi kadar bile işe yaramayacaklarını”[4] söyleyen Mao Zedong, bu konudaki tutumunu açıkça belirtmiş ve bunun sonucunda[5] ÇKP ile bir süre arası açılmıştır.

Daha sonrasında tekrar partiye dönen Mao Zedong, Çin-Japon Savaşı’nda ortak cephede savaştığı, Çan Kay Şek yönetimindeki[6] Kuomintang ile girdiği iç savaşın teorisini 1927’deki konuşmasında açıkça belirtmiştir:

-…büyük burjuvalar bizim gerçek düşmanlarımızdır. Küçük burjuvalar, yarı işçiler (köylüler, küçük esnaf vb.) ve işçiler ise bizim gerçek dostlarımızdır. Ne kadar gerçek dostumuz var? Dostlarımızın sayısı 395 milyondur. Düşmanlarımız ne kadardır? Bir milyon. Ne dostumuz ne de düşmanımız olmayan ortadakiler ne kadardır? Diyelim dört milyon. Topu topu beş milyon saysak bile, 395 milyon karşısında hiçbir şey değillerdir.

b

<395 MİLYON,BİRLEŞİNİZ!>  [7]

Toparlamak gerekirse Mao Zedong; köylü bir ailenin içinde büyüyüp, fikirlerini de bu köylü halkı[8] temel alarak geliştirmiştir. Öncesinde kendi partisi içerisindeki Sovyet yanlılarını daha sonra ise Çan Kay Şek ve Kuomintang’ı dize getiren Mao Zedong ve onun ideolojisi olan Maoizm, 1927’den 1949’a kadar süren 22 yıllık bir mücadelenin sonucu olarak ÇHC’nin kurulmasıyla vücut bulmuştur.

Yeni Devletin İlk Diplomatik Adımları/Mao-Stalin İlişkisi

Çin Halk Cumhuriyeti’nin kuruluş aşamasında ve Maoizm’in genel dinamikleri sonucu, Sovyetler Birliği ile karşılıklı soğuk ilişkiler kurulmuştur. Mei’ye göre; SSCB lideri Stalin, Mao’nun devrimi karşısında karışık duygular içerisindeydi. Bir açıdan bakıldığında bu, uluslararası sosyalist hareket için bir zaferdi. Diğer taraftan Çin Devrimi iktidarı ele geçirmede kırsal kesimin önemini arttıran yeni bir model ortaya koymuştu. Bu Maocu taktikler, ulusal kurtuluş hareketleri için ilgi çekiciydi ve Stalin’e ciddi bir ideolojik rakip teşkil ediyordu.[9] ÇKP’nin içindeki çoğunluk ise Stalin’in “Dünyayı komünist görmek istemekten çok, büyük bir Rusya görmek istediğini” ileri sürmekteydi.[10]

Bu düşüncelere rağmen 1949 sonrası ÇHC’nin kurulmasından ve 2.Dünya Savaşı’ndan sonra bu diplomasi rüzgârı tam tersi yöne esmiş; Mao’nun Tayvan’a kaçmış Kuomintang yönetiminin Amerikan desteğiyle tekrar bir taarruza geçeceği şüphesi, ÇHC’nin askeri alanda modernleşme isteği ve sosyalist Çin’in inşası için Kuzey’deki komşusuna ihtiyacı olmuştur. Olaylara Sovyetler Birliği açısından bakacak olursak 2.Dünya Savaşı sonrası oluşan çift kutuplu sistemde ve bu iki kutbun karşılıklı restleşmelerinin ciddi bir ivme kazandığı bu dönemde Güney’deki komşusunu ABD’ye kaptırmamak için ÇHC ile daha ılımlı görüşmeler yaptığını göz önünde bulundurabiliriz.

Sosyalist Müttefiklere Dönüş

Mao Zedong, 30 Haziran 1949’daki konuşmasında, Soğuk Savaş döneminde Sovyetler Birliği’nin safında yer alacağını şu sözlerle belirtmiştir:

-Marx’a, Engels’e, Lenin’e ve Stalin’e bize verdikleri silahlar için şükrediyoruz. Bu silah makineli tüfek değil, Marksizm ve Leninizm’dir. (…) Çinliler Marksizm’e Ruslar sayesinde kavuştu. Ekim Devrimi’ne kadar Çinliler sadece Lenin ve Stalin’i değil, Marx ve Engels’i de bilmiyorlardı.(…) Sovyetler Birliği, Lenin ve Stalin’in önderliğinde sadece devrimi değil, aynı zamanda sosyalizmin inşasını da gerçekleştirdi. Büyük, şanlı ve mükemmel bir sosyalist devlet kurdular. Sovyetler Birliği Komünist Partisi bize iyi bir öğretmendir ve ondan ders almalıyız.[11]

Bu konuşma sonrasında ÇHC, dış politikasında yeni bir yapılandırmaya gitmiştir. Kuomintang Hükümeti’nin bütün diplomatik ilişkileri, emperyalist hükümetlerle tanınan imtiyazlar, antlaşmalar terk edilmiş; yerini başta SSCB olmak üzere barışsever ve özgürlükçü ülkelerle yakın olma, sosyalizme dayanma dönemine bırakmıştır.[12]

ÇHC’nin Yapılanması/Sovyetlerin Askeri, Siyasi ve Ekonomik Desteği

2.Dünya Savaşı’ndan bir süper güce dönüşerek çıkan SSCB, ÇHC için çok büyük bir örnek teşkil ediyordu. ÇHC kurulduğunda, Halkın Kurtuluş Ordusu’nun %90’ını piyadeler oluşturuyordu. Mao’ya göre sadece kara kuvvetlerine değil, güçlü bir deniz ve hava ordusuna ihtiyaç vardı. Ordunun eski bir hava okulu, Kuomintang ve Japonya’dan kalan az sayıda eski uçağı vardı.[13]

1949 Ağustos ayının başında Lyu Yalou, Ban Bi ve Lyu Lippin önderliğindeki Çin askeri heyeti, SSCB Silahlı Kuvvetler ve Savaş Bakanı Mareşal Alexander Vasilevski ile görüşmesi sonucu SSCB’nin, Çin’e iki bombardıman uçağı, dört avcı uçağı okulu açmasına yardım etmesi,434 uçak ve 837 uzman göndermesi konusunda uzlaşmaya varıldı. Anlaşma, SSCB Hava Kuvvetleri Komutanı Konstantin Verşinin ve Lyu Yalou arasında imzalandı. Antlaşma gereğince ilk grup uçak Ekim 1949’da gönderildi. 1955 sonunda Çin’in Rusya’dan aldığı toplam uçak sayısı 5000’i geçti. Daha sonrasında SSCB ve ÇHC arasında 14 Şubat 1950’de Moskova’da imzalanan Dostluk, İttifak ve Karşılıklı Yardım Antlaşması, ardından gelen demiryolu projeleri ve bu iki ülke arasındaki sıkı birlik Doğu Bloğunun elinin daha da güçlenmesini sağlamıştır. [14]

d.jpg

Bir Rus Sistemi/5 Yıllık Kalkınma Planı

Askeri alanda Sovyetlerin yolunu izleyen ÇHC, Sovyet tipi planlama aracılığıyla ülkenin altyapısını inşa etmeye çalışmıştır. Bu amaçla Çin’de 1953 yılında ilk 5 Yıllık Kalkınma Planı yürürlüğe konmuştur. Bu planlamada bir-iki yıllık süreler için 6000 Sovyet danışman Çin’e gitmiş 10.000’den fazla öğrenci SSCB’de öğrenim görmüştür. Çin’in kalkınma planının temel dinamiğini oluşturan ağır sanayi hamleleri başarıya ulaşmış, enflasyon aşağı çekilmiş ve devlet ekonomide ipleri eline almıştır.[15] Ayrıca bu sistem süresince (ve sonrasında) şehir girişimcilerine “kamu-özel ortaklığı” hakkı tanımış ve bu 5 yıl içerisinde köylü nüfusun %98’ini kooperatifleştirmiştir.

Stalin-Mao Dönemi Sonuçları

Sonuç olarak Stalin’in son dönemleri ve Mao Zedong’un ilk dönemleri sancılı sayılabilecek bir süreçten geçse de, ÇHC’nin kuruluşu sonrası bir uzlaşmaya giden Çin-Rus ilişkisi, karşılıklı ittifak ve yardımlaşma antlaşmalarıyla perçinlemiştir. Bunun sonucunda Sovyetler Birliği, Doğu Bloğuna güçlü bir müttefik eklemiş; Çin Halk Cumhuriyeti ise askeri, siyasi ve ekonomik açıdan SSCB’yi örnek alarak ülkesini geliştirmiştir.

Kopuklukların Başlaması/Kruşçev-Brejnev-Mao Dönemi

Genel Hatlarıyla Nikita Kruşçev

1953’te Josef Stalin’in ölümünden sonra SSCB’nin başına geçen Nikita Kruşçev; Stalin iktidarında, kendisinin en yakın politik danışmanlarından biri olmasına karşın, devletin başına geçtiği andan itibaren Gizli Söylev[16] ve sonrasında başlattığı “Destalinizasyon”[17] politikasıyla Stalin’in SSCB üzerindeki bütün varlığını ve politikasını silmeye çalışmıştır. Kruşçev, Stalin’e nazaran kapitalist devletlerle daha uzlaşmacı bir yola girmiştir. Kendisinin  “barış içinde bir arada yaşama”  politikası, hem kendi partisinde hem de diğer sosyalist cumhuriyetlerden tepki almıştır.

Çin Rus Ayrılığı/Kruşçev-Mao İlişkisi

Kruşçev döneminde yaşanan en önemli olaylardan biri olan Çin-Rus ayrılığı(Sino-Soviet Split)’nın temelinde yatan asıl sebep; Kruşçev’in “barış içinde bir arada yaşama” politikasının, Mao Zedong ve ÇKP üyelerinin genel görüşüne göre Marksist-Leninist çizgiden uzak olmasından kaynaklanır.[18] Mao’ya göre kapitalist ülkeler ve sosyalist ülkelerin bir arada yaşaması imkânsızdır. Mao Zedong bunu bir antagonist çelişki olarak tanımlar. Bu dönemde Mao Zedong, ABD’ye karşı sert bir politika ile büyük bir darbe indirilebileceğini şu sözlerinde belirtmiştir:

-ABD kağıttan bir kaplandır, ABD emperyalizmi güçlü gözüküyor ama halkından ve kitlelerinden uzaklaşmıştır.[19]

Kruşçev buna karşılık olarak “Güzel de, kâğıttan kaplanın nükleer dişleri var.” diyerek, Çin’in nükleer silah isteklerini karşılamama kararı almıştır.[20] Bu kararın ardından Mao ve ÇKP, 1961 yılında Kruşçev’i “revizyonizm” ile itham etmiştir.[21] Mao’ya göre nükleer güç ABD’ye karşı korkutucu bir unsur olarak kullanılabilirdi. Bunu şu sözleriyle açıklamıştır:

-Bir nükleer savaş çıkarsa kaç kişinin öleceğini düşünelim. Bugün dünyada 2,7 milyar insan var, bunun üçte biri yok olabilir. Eğer bu sayı yarıdan fazla olursa, 1,5 milyar insan ölebilir ve yine 1,5 miyar civarı insan hayatta kalabilir. Ancak sonuçta emperyalizm yerle bir edilecek ve bütün dünya sosyalist olacaktır. Ardından birkaç yıl içerisinde dünya nüfusu tekrar 2,7 milyar olacaktır.[22]

c.jpg

Mao’nun bu ithamlarına karşılık olarak Kruşçev, Haziran 1960’da Romanya’daki bir kongrede Mao’yu Josef Stalin’e benzeterek onu “aşırı solcu ve aşırı dogmacı olarak” suçlamıştır.[23] Bu dönemde ÇKP, Stalin döneminde reformist olarak nitelediği Josip Broz Tito’ya iade-i itibar yapmış ve bu dönemde Kruşçev’e en çok tepki gösteren Enver Hoca ve onun ülkesi olan Arnavutluk ile yakın diplomatik ilişkiler içerisinde bulunmuştur.

Bu olaylar sonucunda ÇKP lideri Mao Zedong, Sovyetler Birliği’nde gerçekleşen “destalinizasyon” politikası ile bir karşı devrimin olduğunu ve bu yolla kapitalizmin yeniden Ruslara aşılandığını iddia etmiştir. Bu açıklamaya karşın Sovyetler Birliği ve Varşova Paktı ülkeleri, ÇHC ile ilişkilerini resmen koparmıştır. Kruşçev’den sonra iktidara gelen Leonid Brejnev ise Kruşçev’in politikasını devam ettireceğini iktidara geldiği ilk günlerinde belirtmiş ve Çin’ i, Arnavutluk ile beraber dış politikada yalnızlığa itmiştir.

1949 Ruhuna Dönüş/Çin Kültür Devrimi

Kruşçev’in “destalinizasyon” politikası sonrası, ÇHC ve Mao Zedong, Bolşevik Devrimi’nin amacından uzaklaştığını ve ülkesinin aynı yolu izlemesinin çok tehlikeli olduğunu düşünerek bu durumla mücadele etmek için 1966’dan 1976’ ya kadar sürecek olan Kültür Devrimi’ni başlattığını duyurdu.[24] Öncelikle kültür ve sanat alanındaki “eski sisteme” yönelik eserlerin yasaklanıp yerine devrimci, halk hareketini simgeleyen eserlerin önünü açmış; daha sonrasında ise parti içindeki tasfiyeler ve ordudaki hareketlerle genel bir siyasi hamleye dönüşmüştür. Üniversite öğrencilerinin başını çektiği ve Mao Zedong tarafından olağanüstü yetkilerle donatılmış “Kızıl Muhafızlar”, Çin Kültür Devrimi’nin temel dinamiğini oluşturmuştur.1976’da bu hareket Mao’nun ölümüyle son bulmuştur.

 SONUÇ

Çin’de bir köylü çocuğu olarak doğan Mao Zedong; Marksizm’i Çin’in kültürel ve sosyoekonomik yapısını da içine katacak şekilde harmanlamış ve bu sistemde kurduğu ÇHC’yi, Stalin’in ölümüne kadar SSCB ve onun sistemi ile hem askeri hem de ekonomik açıdan büyütmüştür. 1953 öncesi çok yakın diplomatik ilişkiler içerisinde olan bu iki devlet; 1953’te Kruşçev’in SSCB’nin başına geçmesi ve onun kapitalist devletlerle olan uzlaşmacı politikası, Mao Zedong ve ÇKP ileri gelenleri tarafından revizyonizm ile itham edilerek köklü diplomatik bağların kopmasına sebep olmuştur. Mao Zedong, 9 Eylül 1976 yılında Pekin’de ölmüştür. 25 yıl süren yönetiminin son 10 yılında uygulamış olduğu Kültür Devrimi Hareketi başarısızlığa uğramış ve Mao sonrası Çin; öncelikle ülke görüşünü radikal soldan daha uzlaşmacı sola, Deng Şaoping’in başbakan olmasından sonra açık ekonomiye doğru yönelmiştir.

DİPNOTLAR

[1] Vikipedi-Maoizm, https://tr.wikipedia.org/wiki/Maoculuk

[2] Asis.Ünsal Oskay,Çin Halk Cumhuriyetinin Kuruluşu, Ankara SBF Dergisi-Cilt:22, Sayı:4, 1967

[3] Mao Zedong,Report An Investigation of the Peasant Movement in Hunan, Sel Works, s.44, 1927

[4] Mao Zedong,Reform in Learning the Party and Literature, 1942

[5] Sovyet yanlısı delegelerin tutumları sonucunda

[6] Milliyetçi ve liberal bir çizgiyi benimseyen ve Amerikan destekli

[7] Mao Zedong,Analysis of All Classes in Chinese Society,Sel Works, s.13-19, 1926

[8] Çin’in temelinde en çok ezilen ve sosyoekonomik bakımdan en kötü durumda olan çoğunluk.

[9] Yan Mei,The Maturing of Soviet-Chinese Relations, Vol.481, No.1, s.71, 1985

[10] Asis.Ünsal Oskay,Çin Halk Cumhuriyetinin Kuruluşu, Ankara SBF Dergisi-Cilt:22, Sayı:4, 1967, s.344

[11] Mao Zedong,Reform in Learning the Party and Literature, 1942

[12] U.Bekcan, Gönülsüz Muhabbetten Dostluğa: 1949 Çin Devrimiyle Birlikte Sovyetler Birliği-Çin Komünist Partisi/Çin Halk Cumhuriyeti İlişkilerinin Değişen Yüzü, Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Sayı 26, Ocak 2017

[13] U.Bekcan, Gönülsüz Muhabbetten Dostluğa: 1949 Çin Devrimiyle Birlikte Sovyetler Birliği-Çin Komünist Partisi/Çin Halk Cumhuriyeti İlişkilerinin Değişen Yüzü, Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Sayı 26, Ocak 2017

[14] Y.Ayhua, Sotsiologia Nauki-i Tehnology,St.Petersburg, No.4, Ç:U.Bekcan, 2013, s.29

[15] Ümit Çalık,Çin Ekonomisi,s.187, 2011

[16] Kapalı bir oturumda Kruşçev’in, Stalin’in gizli yazışmalarının ve (kendisine göre) haksız tasfiyelerini bir politbüro toplantısında üyelere okuması, daha sonrasında ise bu konuşmaları tüm Sovyetler Birliğinde canlı yayınlatması.

[17] Josef Stalin’in sosyopolitik açıdan değersizleştirme çalışması

[18] Kuisong.Y,The Sino-Soviet Alliance and Nationalism: A Contradiction, 2005

[19] Adil Medya,Kağıttan Kaplan, Papermoon ve Mao ile Khruşçov, 2005

[20] E.Crankshaw,Khrushchev: A Career, Viking Press, 1966

[21] B.P. Lenman,Chambers Dictionary of World History, Chambers Harrap, 2000, s.769

[22] F.Dikköter ,Mao’s Great Famine: The History of China’s Most Devastating Catastrophe, Walker Books, 1958-1962

[23] P.Short,Mao Zedong Bir Yaşam,İthaki Yayınları, 2007

[24] Vikipedi-Çin Kültür Devrimi, https://tr.wikipedia.org/wiki/%C3%87in_K%C3%BClt%C3%BCr_Devrimi

 

KAYNAKÇA

1)Asis.Ünsal Oskay,Çin Halk Cumhuriyetinin Kuruluşu, Ankara SBF Dergisi-Cilt:22, Sayı:4, 1967

2)B.P. Lenman,Chambers Dictionary of World History, Chambers Harrap, 2000

3) E.Crankshaw,Khrushchev: A Career, Viking Press, 1966

4)F.Dikköter ,Mao’s Great Famine: The History of China’s Most Devastating Catastrophe, Walker Books, 1958-1962

5)Kuisong.Y,The Sino-Soviet Alliance and Nationalism: A Contradiction, 2005

6)Mao Zedong,Analysis of All Classes in Chinese Society,Sel Works, 1926

7)Mao Zedong,Report An Investigation of the Peasant Movement in Hunan, Sel Works, 1927

8)Mao Zedong,Reform in Learning the Party and Literature, 1942

9)P.Short,Mao Zedong Bir Yaşam,İthaki Yayınları, 2007

10)U.Bekcan, Gönülsüz Muhabbetten Dostluğa: 1949 Çin Devrimiyle Birlikte Sovyetler Birliği-Çin Komünist Partisi/Çin Halk Cumhuriyeti İlişkilerinin Değişen Yüzü, Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Sayı 26, Ocak 2017

11)Ümit Çalık,Çin Ekonomisi, s.187, 2011

12)Y.Ayhua, Sotsiologia Nauki-i Tehnology,St.Petersburg, No.4, Ç:U.Bekcan, 2013

13)Yan Mei,The Maturing of Soviet-Chinese Relations, Vol.481, No.1, 1985

İNTERNET KAYNAKLARI

1)Adil Medya,Kağıttan Kaplan, Papermoon ve Mao ile Khruşçov, http://www.adilmedya.com/kagittan-kaplan-papermoon-ve-mao-ile-kruscof/, 2005

2)Vikipedi-Çin Kültür Devrimi, https://tr.wikipedia.org/wiki/%C3%87in_K%C3%BClt%C3%BCr_Devrimi

3)Vikipedi-Maoizm, https://tr.wikipedia.org/wiki/Maoculuk

g,Report An Investigation of the Peasant Movement in Hunan, Sel Works,

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s